تعاليم اسلامي در يك نگاه 1
بسم الله الرحمن الرحيم
تعاليم اسلامي در يك نگاه
الحمد لله رب العالمين و الصلوة و السلام علي سيدنا محمد و آله الطاهرين و لا سيما بقية الله في العالمين .
معروف است كه معارف دين مبين اسلام سه بخش دارد : اعتقادات ، احكام و اخلاق ؛
بحمدالله تعالي در هر سه بخش آثار گرانبهايي از سوي علماي اسلام تأليف و منتشر شده است . اما در مورد عرضه كردن مطالب كاستي هايي وجود دارد . يكي از نواقص موجود ، اين است كه علاقه مندان فهرست كاملي از اعتقادات ، واجبات و محرمات - كه اين دو مورد آخر ، مهم ترين بحث احكام هستند - را كمتر ملاحظه كرده اند و مطالب ارزنده همچنان در لابه لاي كتب ، پراكنده است .
البته در مورد اعتقادات در اين اواخر كارهاي خوبي صورت گرفته است ، اما در مورد ارائه فهرست واجبات و محرمات ، كمتر اقدامي به عمل آمده است و آنچه هست داراي كمبود هاي جدي است . ما در ابتدا فهرستي از اعتقادات را از كتب متعدد استخراج كرده و در اختيار علاقه مندان قرار داديم ، سپس به واجبات پرداختيم ؛ بعد از آن سراغ محرمات آمديم و پس از پايان كار به نظر رسيد كه فهرستي هم از آداب و مستحبات اسلامي نگارش شود .
كار مذكور گر چه داراي نواقصي است اما براي علاقه مندان كارگشاست . لازم به ذكر است كه در برخي از موارد ، توضيح بيشتري نياز است كه إن شاء الله در آينده به تكميل كار اقدام مي نماييم .
بحول الله و قوته . و آخر دعوانا أن الحمد لله رب العالمين .
بسم الله الرحمن الرحيم
فهرستي از اعتقادات شيعه اماميّه
«انسان بايد نسبت به مسائل اعتقادي ايمان و يقين داشته باشد»
بخش اول : خداشناسي ( توحيد )
ما معتقديم :
1- آفريدگار همه موجودات خداوند متعال است كه وجودش از خودش است و بي نياز از هر چيزي مي باشد .
2- خداوند متعال ، جهان را اداره مي كند و به مخلوقاتش روزي مي دهد .
3- خداوند متعال مالك همه موجودات است و هرگونه كه بخواهد در آنها تصرّف مي كند .
4- خداوند متعال حكيم است و كارهايش را با حكمت انجام مي دهد .
5- جز خداوند متعال كسي حق فرمان دادن و قانون وضع كردن ندارد ، مگر كساني كه از جانب او اجازه داشته باشند .
6- خداوند متعال داراي همه كمالات و خوبي هاست و از همه نقص ها و بدي ها منزّه است .
7- وجود و كمالات خداوند متعال نامحدود است .
8- خداوند متعال شبيه و همتائي ندارد .
9- عبادت ، مخصوص خداست و هيچ معبود حقيقي جز او وجود ندارد .
10- خداوند متعال بسيط است و هيچگونه اجزاء و تركيبي ندارد. او جسم نيست و هرگز با چشم ديده
نمي شود.خداوند مكان ندارد و مخصوص به زمان خاصي نيست. او در همه مكانها و زمانها حاضرمي باشد.
11- خداوند متعال از تمام امور آگاه است. او سميع بصير است.
12- خداوند متعال توانائي انجام هر كاري را كه ممکن باشد دارد.
13- خداوند متعال هميشه زنده است و هرگز نابود نمي شود .
14- خداوند متعال در انجام كارهايش مختار است و هرگز مجبور نمي شود .
15- خداوند متعال عادل است و هرگز به كسي ظلم نمي كند .
16- خداوند متعال هميشه راست مي گويد و به وعده هايش عمل مي نمايد .
17- خداوند متعال كساني را كه به فرامينش پايبند هستند دوست دارد و گناهكاران را دوست نمي دارد .
18- خداوند متعال كسي را كه ظلم كند دوست ندارد .
19- خداوند متعال توبه گناهكاران را مي پذيرد و آنها را مشمول عفو خود قرار مي دهد . او توبه كنندگان را دوست دارد .
20- صفات خداي متعال به دو قسم تقسيم مي شود : صفات ذات و صفات فعل . مقصود از صفات ذات صفاتي است كه تصوّر ذات براي توصيف كردنش به آن صفات كافي مي باشد مانند : علم و قدرت و حيات . مقصود از صفات فعل صفاتي است كه ذات خداوند با توجه به كاري كه انجام داده است به آن متّصف مي شود . مثلاً : تا خداوند خلق نكرده است به او خالق نمي گويند . تا روزي نداده به او رازق نمي گويند و مانند آن . صفات ذاتي عين ذات خداست و بين او و صفات مذكور جدائي نيست .
21- خداوند متعال نظام عليّت را بر سراسر هستي حاكم كرده است و خودش هم از اسباب و علتهاي مختلف استفاده مي كند . البته علتهائي كه در اختيار اوست بسيار گسترده تر از علتهائي است كه ما مي شناسيم .
22- حوادث جهان از آن جهت كه وقوع آنها با خواست خدا حتميّت يافته است محكوم به «قضاي الهي» مي باشند و از آن جهت كه حدود و اندازه و موقعيّت زماني و مكاني آنها تعيين شده محكوم به «تقدير الهي» هستند البته قضا و قدر هيچ منافاتي با اختيار انسان ندارد.
23- تغييراتی را که خداوند متعال در تقديرات انسان و جهان می دهد «بداء» می گويند. مثلا عمر انسان را در اثر صله رحم و کارهای خوب افزايش می دهد يا در اثر دعا، بلا را از کسی دور می کند.
24- خداوند متعال به انسان اراده و اختيار داده است بنابراين جبر ، باطل است اما انسان از تحت قدرت و اراده الهي خارج نيست بنابراين تفويض هم باطل است ( تفويض يعني انسان به خود واگذار شده و از تحت قدرت و اراده خدا خارج است . )
25- با توجه به اينكه خداوند متعال نامحدود است لذا حقيقت ذات مقدسش براي هيچ كس روشن نمي شود و هر كس به اندازه ظرفيّتش او را مي شناسد .
بخش دوم : پيامبر شناسي ( نبوّت )
ما معتقديم :
26- خداوند متعال براي هدايت انسان و رساندن او به سعادت جاودان ، پيامبران و رسولاني فرستاده است .
27- پيامبران برگزيدگان خداوند هستند و ما به همه آنها احترام مي گذاريم .
28- ما تمام پيامبران الهي را معصوم مي دانيم . (البته روشن است كه هر پيامبر موظّف به رعايت دستورات شريعت خود بوده است .)
29- حضرت نوح ، حضرت ابراهيم ، حضرت موسي ، حضرت عيسي و حضرت محمّد (عليهم صلوات الله تعالي) بزرگترين پيامبران الهي هستند و به آنها «اولوا العزم» می گويند.
30- پيامبر اكرم حضرت محمّد (صلي الله عليه و آله وسلّم) برترين پيامبران و بهترين خلق خدا مي باشند.
31- همه پيامبران يك هدف را دنبال مي كردند و آن رساندن انسان به سعادت دنيا و آخرت بود.
32- سعادت دنيا و آخرت انسان ، در مكتب همه انبياء در گرو بندگي خداست .
33- پيامبران براي اثبات نبوّتشان كارهاي خارق العاده اي را با قدرت خدائي انجام مي دادند كه معجزه نام دارد. انبياء مخالفين خود را به معارضه می طلبند اما آنها نمی توانند به هم آوردی بپردازند.
34- معجزات گوناگوني از انبياء (عليهم السلام) صادر شده است كه هريك مناسب با شرايط زماني خود بوده است.
35- پيامبر اسلام (صلي الله عليه وآله و سلّم) داراي معجزات مختلف مانند : شقّ القمر و معراج بوده اند اما مهمترين معجزه ايشان قرآن كريم است .
36- در تورات و انجيل تحريف نشده ، به پيامبري نبي اكرم (صلي الله عليه وآله و سلّم) اشاره شده است .
37- دين هر پيامبري بر اساس شرايط و استعداد مردم آن زمان از جانب خداوند متعال تنظيم شده است. البته همه اديان الهي در اصول كلّي مشترك بوده اند .
38- آخرين برنامه سعادت بشر دين «اسلام» است كه توسط پيامبر اكرم (صلي الله عليه وآله وسلّم) براي انسانها فرستاده شده است . اسلام كاملترين و بهترين برنامه زندگي است كه همه انسانها موظّف به پذيرش آن هستند . هيچ ديني جز اسلام مقبول درگاه خداوند متعال نيست .
39- پيامبر اكرم (صلي الله عليه وآله وسلّم) آخرين پيامبر الهي هستند و بعد از ايشان خداوند پيامبري ندارد و هر كس ادّعاي پيامبري كند دروغ گو مي باشد .
40- احكام اوليه اسلام هميشگي مي باشد و تنها در موارد ضرورت و نبودن چاره به تشخيص حاكم اسلامي ، مي توان آنها را موقتا" اجرا نكرد .
41- با اينكه اسلام تنها آئين رسمي خداوند متعال است اما اين امر مانع نمي شود كه ما با پيروان اديان الهي ديگر (در حدودي كه اسلام معيّن كرده) همزيستي مسالمت آميز داشته باشيم . البته مسلمين در برابر هرگونه تجاوزي كه به اسلام و مسلمانان ديگر شود موظّف به دفاع و مقابله مي باشند .
بخش سوم : قرآن كريم و كُتب آسماني
ما معتقديم :
42- خداوند متعال براي هدايت انسان كتابهائي مانند تورات و انجيل و قرآن كريم بوسيله انبياء الهي نازل كرده است .
43- كُتب پيامبران پيشين يا در دست نيست و يا توسط ظالمين مورد تحريف قرار گرفته است و تنها قرآن كريم است كه از تحريف محفوظ مانده است .
44- قرآن كريم كتاب هدايت انسان و معجزه جاويد پيامبر اكرم (صلي الله عليه وآله وسلّم) است و هيچ كس تاكنون نتوانسته و نمي تواند براي قرآن مانندي بياورد .
45- خداوند متعال ، قرآن كريم را توسط فرشته بزرگش جبرئيل ، بر قلب مبارك رسول الله (صلي الله عليه وآله وسلّم) نازل كرده است .
46- كسي حق ندارد قرآن كريم را به سليقه خود تفسير كند و مفسّر قرآن بايد مقدمات علمي لازم را تحصيل كرده باشد .
47- تلاوت قرآن كريم از بزرگترين عبادات است .
«ادامه دارد»
تعاليم اسلامي در يك نگاه
الحمد لله رب العالمين و الصلوة و السلام علي سيدنا محمد و آله الطاهرين و لا سيما بقية الله في العالمين .
معروف است كه معارف دين مبين اسلام سه بخش دارد : اعتقادات ، احكام و اخلاق ؛
بحمدالله تعالي در هر سه بخش آثار گرانبهايي از سوي علماي اسلام تأليف و منتشر شده است . اما در مورد عرضه كردن مطالب كاستي هايي وجود دارد . يكي از نواقص موجود ، اين است كه علاقه مندان فهرست كاملي از اعتقادات ، واجبات و محرمات - كه اين دو مورد آخر ، مهم ترين بحث احكام هستند - را كمتر ملاحظه كرده اند و مطالب ارزنده همچنان در لابه لاي كتب ، پراكنده است .
البته در مورد اعتقادات در اين اواخر كارهاي خوبي صورت گرفته است ، اما در مورد ارائه فهرست واجبات و محرمات ، كمتر اقدامي به عمل آمده است و آنچه هست داراي كمبود هاي جدي است . ما در ابتدا فهرستي از اعتقادات را از كتب متعدد استخراج كرده و در اختيار علاقه مندان قرار داديم ، سپس به واجبات پرداختيم ؛ بعد از آن سراغ محرمات آمديم و پس از پايان كار به نظر رسيد كه فهرستي هم از آداب و مستحبات اسلامي نگارش شود .
كار مذكور گر چه داراي نواقصي است اما براي علاقه مندان كارگشاست . لازم به ذكر است كه در برخي از موارد ، توضيح بيشتري نياز است كه إن شاء الله در آينده به تكميل كار اقدام مي نماييم .
بحول الله و قوته . و آخر دعوانا أن الحمد لله رب العالمين .
بسم الله الرحمن الرحيم
فهرستي از اعتقادات شيعه اماميّه
«انسان بايد نسبت به مسائل اعتقادي ايمان و يقين داشته باشد»
بخش اول : خداشناسي ( توحيد )
ما معتقديم :
1- آفريدگار همه موجودات خداوند متعال است كه وجودش از خودش است و بي نياز از هر چيزي مي باشد .
2- خداوند متعال ، جهان را اداره مي كند و به مخلوقاتش روزي مي دهد .
3- خداوند متعال مالك همه موجودات است و هرگونه كه بخواهد در آنها تصرّف مي كند .
4- خداوند متعال حكيم است و كارهايش را با حكمت انجام مي دهد .
5- جز خداوند متعال كسي حق فرمان دادن و قانون وضع كردن ندارد ، مگر كساني كه از جانب او اجازه داشته باشند .
6- خداوند متعال داراي همه كمالات و خوبي هاست و از همه نقص ها و بدي ها منزّه است .
7- وجود و كمالات خداوند متعال نامحدود است .
8- خداوند متعال شبيه و همتائي ندارد .
9- عبادت ، مخصوص خداست و هيچ معبود حقيقي جز او وجود ندارد .
10- خداوند متعال بسيط است و هيچگونه اجزاء و تركيبي ندارد. او جسم نيست و هرگز با چشم ديده
نمي شود.خداوند مكان ندارد و مخصوص به زمان خاصي نيست. او در همه مكانها و زمانها حاضرمي باشد.
11- خداوند متعال از تمام امور آگاه است. او سميع بصير است.
12- خداوند متعال توانائي انجام هر كاري را كه ممکن باشد دارد.
13- خداوند متعال هميشه زنده است و هرگز نابود نمي شود .
14- خداوند متعال در انجام كارهايش مختار است و هرگز مجبور نمي شود .
15- خداوند متعال عادل است و هرگز به كسي ظلم نمي كند .
16- خداوند متعال هميشه راست مي گويد و به وعده هايش عمل مي نمايد .
17- خداوند متعال كساني را كه به فرامينش پايبند هستند دوست دارد و گناهكاران را دوست نمي دارد .
18- خداوند متعال كسي را كه ظلم كند دوست ندارد .
19- خداوند متعال توبه گناهكاران را مي پذيرد و آنها را مشمول عفو خود قرار مي دهد . او توبه كنندگان را دوست دارد .
20- صفات خداي متعال به دو قسم تقسيم مي شود : صفات ذات و صفات فعل . مقصود از صفات ذات صفاتي است كه تصوّر ذات براي توصيف كردنش به آن صفات كافي مي باشد مانند : علم و قدرت و حيات . مقصود از صفات فعل صفاتي است كه ذات خداوند با توجه به كاري كه انجام داده است به آن متّصف مي شود . مثلاً : تا خداوند خلق نكرده است به او خالق نمي گويند . تا روزي نداده به او رازق نمي گويند و مانند آن . صفات ذاتي عين ذات خداست و بين او و صفات مذكور جدائي نيست .
21- خداوند متعال نظام عليّت را بر سراسر هستي حاكم كرده است و خودش هم از اسباب و علتهاي مختلف استفاده مي كند . البته علتهائي كه در اختيار اوست بسيار گسترده تر از علتهائي است كه ما مي شناسيم .
22- حوادث جهان از آن جهت كه وقوع آنها با خواست خدا حتميّت يافته است محكوم به «قضاي الهي» مي باشند و از آن جهت كه حدود و اندازه و موقعيّت زماني و مكاني آنها تعيين شده محكوم به «تقدير الهي» هستند البته قضا و قدر هيچ منافاتي با اختيار انسان ندارد.
23- تغييراتی را که خداوند متعال در تقديرات انسان و جهان می دهد «بداء» می گويند. مثلا عمر انسان را در اثر صله رحم و کارهای خوب افزايش می دهد يا در اثر دعا، بلا را از کسی دور می کند.
24- خداوند متعال به انسان اراده و اختيار داده است بنابراين جبر ، باطل است اما انسان از تحت قدرت و اراده الهي خارج نيست بنابراين تفويض هم باطل است ( تفويض يعني انسان به خود واگذار شده و از تحت قدرت و اراده خدا خارج است . )
25- با توجه به اينكه خداوند متعال نامحدود است لذا حقيقت ذات مقدسش براي هيچ كس روشن نمي شود و هر كس به اندازه ظرفيّتش او را مي شناسد .
بخش دوم : پيامبر شناسي ( نبوّت )
ما معتقديم :
26- خداوند متعال براي هدايت انسان و رساندن او به سعادت جاودان ، پيامبران و رسولاني فرستاده است .
27- پيامبران برگزيدگان خداوند هستند و ما به همه آنها احترام مي گذاريم .
28- ما تمام پيامبران الهي را معصوم مي دانيم . (البته روشن است كه هر پيامبر موظّف به رعايت دستورات شريعت خود بوده است .)
29- حضرت نوح ، حضرت ابراهيم ، حضرت موسي ، حضرت عيسي و حضرت محمّد (عليهم صلوات الله تعالي) بزرگترين پيامبران الهي هستند و به آنها «اولوا العزم» می گويند.
30- پيامبر اكرم حضرت محمّد (صلي الله عليه و آله وسلّم) برترين پيامبران و بهترين خلق خدا مي باشند.
31- همه پيامبران يك هدف را دنبال مي كردند و آن رساندن انسان به سعادت دنيا و آخرت بود.
32- سعادت دنيا و آخرت انسان ، در مكتب همه انبياء در گرو بندگي خداست .
33- پيامبران براي اثبات نبوّتشان كارهاي خارق العاده اي را با قدرت خدائي انجام مي دادند كه معجزه نام دارد. انبياء مخالفين خود را به معارضه می طلبند اما آنها نمی توانند به هم آوردی بپردازند.
34- معجزات گوناگوني از انبياء (عليهم السلام) صادر شده است كه هريك مناسب با شرايط زماني خود بوده است.
35- پيامبر اسلام (صلي الله عليه وآله و سلّم) داراي معجزات مختلف مانند : شقّ القمر و معراج بوده اند اما مهمترين معجزه ايشان قرآن كريم است .
36- در تورات و انجيل تحريف نشده ، به پيامبري نبي اكرم (صلي الله عليه وآله و سلّم) اشاره شده است .
37- دين هر پيامبري بر اساس شرايط و استعداد مردم آن زمان از جانب خداوند متعال تنظيم شده است. البته همه اديان الهي در اصول كلّي مشترك بوده اند .
38- آخرين برنامه سعادت بشر دين «اسلام» است كه توسط پيامبر اكرم (صلي الله عليه وآله وسلّم) براي انسانها فرستاده شده است . اسلام كاملترين و بهترين برنامه زندگي است كه همه انسانها موظّف به پذيرش آن هستند . هيچ ديني جز اسلام مقبول درگاه خداوند متعال نيست .
39- پيامبر اكرم (صلي الله عليه وآله وسلّم) آخرين پيامبر الهي هستند و بعد از ايشان خداوند پيامبري ندارد و هر كس ادّعاي پيامبري كند دروغ گو مي باشد .
40- احكام اوليه اسلام هميشگي مي باشد و تنها در موارد ضرورت و نبودن چاره به تشخيص حاكم اسلامي ، مي توان آنها را موقتا" اجرا نكرد .
41- با اينكه اسلام تنها آئين رسمي خداوند متعال است اما اين امر مانع نمي شود كه ما با پيروان اديان الهي ديگر (در حدودي كه اسلام معيّن كرده) همزيستي مسالمت آميز داشته باشيم . البته مسلمين در برابر هرگونه تجاوزي كه به اسلام و مسلمانان ديگر شود موظّف به دفاع و مقابله مي باشند .
بخش سوم : قرآن كريم و كُتب آسماني
ما معتقديم :
42- خداوند متعال براي هدايت انسان كتابهائي مانند تورات و انجيل و قرآن كريم بوسيله انبياء الهي نازل كرده است .
43- كُتب پيامبران پيشين يا در دست نيست و يا توسط ظالمين مورد تحريف قرار گرفته است و تنها قرآن كريم است كه از تحريف محفوظ مانده است .
44- قرآن كريم كتاب هدايت انسان و معجزه جاويد پيامبر اكرم (صلي الله عليه وآله وسلّم) است و هيچ كس تاكنون نتوانسته و نمي تواند براي قرآن مانندي بياورد .
45- خداوند متعال ، قرآن كريم را توسط فرشته بزرگش جبرئيل ، بر قلب مبارك رسول الله (صلي الله عليه وآله وسلّم) نازل كرده است .
46- كسي حق ندارد قرآن كريم را به سليقه خود تفسير كند و مفسّر قرآن بايد مقدمات علمي لازم را تحصيل كرده باشد .
47- تلاوت قرآن كريم از بزرگترين عبادات است .
«ادامه دارد»
+ نوشته شده در شنبه بیست و چهارم شهریور ۱۳۸۶ ساعت 14:52 توسط سیـد مـحمـد مـهـدی رفـیــع پــور
|